– منزلت و فواید صبر و سکوت در ادب فارسی

صبر و سکوت به عنوان دو فضیلت برجسته در تکامل اخلاق و رفتار انسان‌ها در ادبیات منظوم و منثور فارسی جایگاه والایی دارد. ادبیات منظوم فارسی سرشار از نکات دل انگیز و زیبایی در خصوص این دو مضمون است و شاعران فارسی زبان در ادوار مختلف مضامین بکر و پسندیده‌ای در این باره خلق کرده‌اند.  به یقین می‌توان گفت که در آثار همه شاعران از دوران گذشته تا کنون پیرامون این دو محور نکته پردازی‌های زیبایی انجام گرفته است و همه آنان  این دو فضیلت را  ستوده‌اند. پرداختن به صورت  خاص به این مبحث در ادبیات فارسی، خود  پژوهشی واحد و مستقل را می‌طلبد. لذا در این بررسی به جایگاه صبر و سکوت در آثار برجسته‌ترین شاعران فارسی زبان به عنوان پیش درآمدی برای ورود به موضوع خاص این  تحقیق می‌پردازیم. عطار صبر و خاموشی را تنها را رسیدن به قلّه معرفت و حقیقت می‌داند. او تفکّر و  تأمل در خویشتن را  طریق دریافت گوهر معنی و رسیدن به هدف نهایی توصیف می‌کند:

« گر سر کار می‌طلبی صبر کن  خموش                   تا صبر و خامشیت رساند به منتها»

(عطار،1380: 702)

او غور و فرورفتن در  خویشتن در تنهایی و سکوت به منزله رهایی وصول به کّل حقیقت تفسیر می‌کند و می‌گوید:

   « همچو غوّاصان دم انر سینـــه کش                  گر چه دریا همـــدمی می بایدت»