فصل دوم: مبانی نظری و یافته های پژوهشی

مبانی (رویکردهای) نظری روان شناختی مزاح                                              11

    نظریه اهانت                                                                      11

نظریه تخلیه هیجانی و آسودگی                                             11

نظریه ناهماهنگی و تباین                                                         12

واکنشهای مزاح                                                  13

مزاح و سیستم ایمنی بدن                                                      15

مزاح و عملکرد تحصیلی                                                     16

نقش درمانی مزاح                                                                16

تبین روان شناختی از تأثیر مزاح در مقابله با استرس                                           17

مدل تعاملی استرس                                                           18

مبانی نظری سلامت روانی                                                      21

نظریه موری                                                                 22

نظریه آدلر                                                                      23

نظریه فروم                                                                               23

نظریه مزلو                                                                      23

نظریه اسکینر                                                                   24      

نظریه یونگ                                                                 24      

افراد سالم از نظر روانی                                                        25      

نظریه اسلام                                                                 26    

اهمیت سلامت روان                                                            28        

عوامل زیستی                                                                28        

عوامل عاطفی و روانی                                                           30

عوامل اجتماعی                                                         30

رابطه بین استرس، کنار آمدن و سلامتی                                            30

پیامدهای استرس                                                            33

اختلال هیجانی                                                     33

اختلال شناختی                                                     34

اختلال فیزیولوژیکی                                                         35

کنار آمدن                                                                 36 

روشهای کنار آمدن مستقیم                                                       36

کنار آمدن مواجهه ای                                                           37 

مسئله گشایی برنامه ریزی شده                                                   38

حمایت اجتماعی                                                         38

روشهای کنار آمدن دفاعی                                                             40

مکانیزمهای دفاعی                                                          40        

کاهش دهندگان شیمیایی استرس                                                41      

پسخوراند زیستی                                                            42       

ورزش                                                                  43

یافته های پژوهشی در زمینه مزاح (شوخ طبعی)                                         43

ترغیب پرورش توانایی شوخ طبعی                                                          47

فصل دوم

 مبانی نظری و

یافته های پژوهشی

 1-  مبانی (رویکردهای) نظری روان شناختی مزاح

راسکین (1985) در مقاله یی نظریه های روان شناختی مزاح را به اختصار توضیح داده است و سه رویکرد نظری عمده روان شناختی را در تبیین علل روانی مزاح و شوخ طبعی مورد بررسی قرار می دهد.

الف- نظریه اهانت [1]:

خاستگاه این نظریه در آرای قدیم است. براساس نظریه اهانت مزاح در درجه اول روشی است جهت ابزار غضب. بدینسان که هدف از بذله گویی و مزاح، توهین به مخاطب یا شخص ثالث است. صاحبنظران این رویکرد معتقدند که مزاح بدان دلیل مثبت و پسندیده تلقی می گردد که جایگزین مناسبی جهت روشهای خشن تر و غیر مؤدبانه تر ابراز خشم (نظیر توهین و ناسزاگویی) است. اشاراتی از مباحث فوق را می توان در نوشته های افلاطون، ارسطو، سیسرو [2] و هابز یافت (راسکین، 1985). بارون [3]، برن [4] و گریفیت [5] (1974) نشان داده اند که وادار کردن افراد عصبانی به خندیدن با ایجاد حس سرگرمی و تفنّن، به طور معنی داری تمایلات پرخاشگرانه آنان را تعدیل می کند.

ب- نظریه تخلیه هیجانی و آسودگی [6]:

طرفداران این نظریه معتقدند که مزاح و خنده منجر به گشایش خلق و خوی و تشفی انرژی روانی شده نتیجتاً موجب تعادل و آرامش روانی فرد می شود. شاید مشهورترین نظریه تخلیه و آسودگی متعلق به فروید باشد. فروید (1916) در کتاب (شوخیها و ارتباط آنها با ناهشیاری [7]) اظهار می دارد که مزاح راهی جهت رهایی از رفتارها و افکار بازدارنده و سانسور شده است. براساس نظریه فروید (1916)، تخلیه انرژی روانی از طریق مزاح نوعی تلاش اقتصادی و حسابگرانه و صرفه جویانه و در عین حال ناخودآگاهانه برای برون ریزی تنشهاست او معتقد است که بین رؤیاها و مزاح تشابهات فراوانی وجود دارد و در هر دو مورد فرد به طور ناخودآگاه و به شیوه یی نمادین [8] نسبت به ارضای تمایلات واپس زده شده و کنش زای خویش مبادرت می ورزد.